قم ، كه سبب شكوفائى اقتصادى و توسعه آن گرديد ، و در هيچ منبعى جز اين كتاب نيامده است ، همچون : تعداد كاريزهاى قم در دوره ساسانى و اسلامى ، با ذكر خصوصيات ، و ميزان آب‌دهى ، نوع آب ( شورآب يا خوشاب ) ، وضعيت آب رودخانه قم ، و چگونگى تقسيم آب آن براى مصارف گوناگون ، و جويهاى متفرع از آن ، و تعداد آنها ، و ميزان آب‌گيرى آن ، آسيابهاى قم بر روى رودخانه قم و شعبات آن و تعداد آنها . 4 - توجه گسترده و دقيق و فنّى به نواحى پيرامون شهر قم ، به ذكر طسوجها يا نواحى ، و سپس رستاقها يا دهستانها ، و سپس ديه‌ها و روستاهاى كوچك ، و در نهايت باغها و مزارع مستقل ، كه در اين راستا نام دهها طسوج و ناحيه و دهستان ، و صدها ديه و مزرعه و باغ آباد و ويران ، با ذكر نامهاى كهن و كنونى آنها ، و علت نام‌گذارى ، مالكان كنونى ، ميزان محصولات كشاورزى ، و جنس و نوع و مقدار آن ، انواع درختها و درختچه‌ها ، و ميزان محصول‌دهى ساليانه آن ، و نرخ خراج متعلق به هر يك از توليدات كشاورزى و دامى ، و ذكر زمينها و باغهاى موقوفه و سلطانى و معاف از پرداخت خراج ، و حيازات و زمينهاى محوزه و غيره . 5 - اشاره به برخى از ويژگيهاى جغرافيايى قم از قبيل كوهها ، دشتها ، صحراها ، و بيابانها ، معادن ، دروازه‌ها و بابها ، راهها ، درياچه نمك ، چشمه و كوه نمك ، قلاع تاريخى ، ميلها و علامتها ، آتشكده‌ها ، باروى قديم و جديد قم ، طلّسمهاى متنوع ، و جز اينها . 6 - بخش پايانى كتاب ( فصل پنجم ) ، كه در بر گيرنده رساله‌اى است درباره تاريخ خاندان اشعرى ، از دورانهاى كهن تا نيمه قرن نخست هجرى ، كه به علت دارا بودن اطلاعات منحصر به فردى درباره پيشينه اين خاندان يمنى ، و حوادث و وقايع تاريخى ، و شخصيتهاى با نفوذ و صاحب نام آنان ، از ارزش فراوانى برخوردار است . 7 - فصل دوم از باب سوم كتاب قم ، كه به هجرت گروههاى بزرگى از خانواده‌هاى طالبى و علوى پرداخته ، اطلاعات ارزشمند و كم نظير ، بلكه منحصر به فردى از هجرت تيره‌هاى هاشمى ، از شهرهاى حجاز و عراق و جز اينها به شهر قم را در بر دارد ، كه به سكونت و زاد و